بهترين مشروب ، آب خالص گواراست . اينكه در بعض مملكتها ، اطبّاء به مناسبت فقدان « 1 » آب گوارا و صاف يا مقتضيات هوا ، كمى از شراب را تجويز مىكنند كه براى رفع ثقليّت ، آب را با آن ممزوج كرده ، بخورند ، به اعتقاد ماها همان آب [ 190 f ] بهتر است و تا مرضى كه مستلزم خوردن شراب است ، نباشد ، فايدتى در شرب آن نيست . تمامى مسكرات ، به وجود آدمى مضرّ است و مردمان فرزانه در باب مضرّت مسكرات ، آنچه گفتنى است ، به تفصيل گفته‌اند و تصوّر فايده از مسكرات ، از نيش عقرب نوش جستن را ماند . هر گاه زهر را خاصيت ترياق « 2 » ، حاصل آيد ، از شرب مسكرات نيز سودى چشمداشت توان نمود و هر گاه شخص صافى مشرب ، از ماهيّت آن آگاهى حاصل نمايد ، اگر هر قطره‌اش روحى تازه باشد ، هر آينه به حكم صفاى طبيعت ، از شرب آنها امتناع مىكند . شرابخوار ، كار امروز را به فردا افكنده ، وجه گذران فردا را نيز امروز خرج مىنمايد ؛ گذشته از اينكه بسى مفاسد ، از شرب آنها بروز مىكند كه سبب بدنامى خانوادهء نيكنامى گشته ، خرابى خانمانهاى بزرگ را نيز بار مىآورد . هر گاه به ديدهء انصاف بنگريم ، خواهيم ديد كه ظهور پاره‌اى از علل و امراض مهلكه ، از شيوع استعمال مسكرات است ؛ زيرا كه در مملكتهايى كه شراب و ساير مسكرات نيست و يا به حكم ديانت « 3 » ممنوع است ، سكنهء آن ممالك از بعض امراض ايمنند ؛ سهل است كه قوىّ البنيه و تندرست هم هستند و در ميانشان كسان عمر ديدهء 80 ، 90 ساله خيلى پيدا مىشود كه با كبر سن ، از تحصيل معاش و تدارك ما يحتاج خودشان در نمانده‌اند . بالعكس در جاهايى كه مسكرات به انواع پيدا مىشود و استعمال آنها را نيز تعميم حاصل آمده ، آدم 80 يا 90 سالهء تندرست ، كمتر يافت مىشود . باور ندارم كه يك تن از مردمان خردمند و باشعور ، در حقّ مسكرات بر خلاف

--> ( 1 ) . كم شدن ، به ضمّ كاف پارسى ؛ و به معنى نابود شدن . ( 2 ) . معرّب ترياك است و آن دوايى است مركب كه چند ادويه را درهم كنند ، به جهت دفع زهرها ؛ و مطلق پادزهر را نيز ترياق گويند . ( 3 ) . ديندارى و پرهيزكارى است .